Tanrıya borç ödemenin veya bir beslenme olayının kutlaması değil söz konsu olan; kimse kimseyi et yediği veya dağıttığı için veya tanrıya borcunu ödediği için kutlamıyor! Hacdaki arınmanın şükrü olarak aç insanları doyurmak amacıyla haccını yapanlar için bir vecibe, yerine getirilen...

İbadet olan kurban değil, şükür ile varlığından “verme” düşüncesi ve fiilini yaşayabilmektir. İbrahim aleyhisselâm buna işaret etmiştir, önce onu anlamak gerekir.

Hazreti Rasûlullah’ın önerilerini anlayabilmesi için de kişinin önce tanrıyı terkedip, “ALLAH” ismiyle işaret edileni ve “sistemini” anlamaya yönelmiş olması lazım.

Tanrıya karşı birşey yapmakla tanrı uğruna birşey yapmanın esasında farkı yoktur. Mühim olan tanrı kavramından sıyrılmayı başararak düşünebilmek ve değerlendirebilmektir. Ayet, akıttığınız kanlar Allah'a ulaşmaz diyor... Şuurunuza, takvanıza bakar demiyor mu? O halde, “kurban” nasıl bir ibadet veya olur?

Ondört yüzyıl öncenin koşullarını düşünelim, bugünün geri kalmış kırsal yaşamıyla benzeştirerek... Hayvan kesmek, o günki insanların yaptıkları  büyük bir fedakârlık... Tıpkı bugün kırsalda birinin elindeki en kıymetli varlığı olarak gördüğü örneğin besili bir danasını çevresindekilere ikram etmesi gibi... Büyük bir fedakârlık... İşte o günde varlık sahiplerine böyle bir fedakârlık ve “paylaşım”, önerilen... Çünkü, o günün koşullarında insanların sahip oldukları en değerli mallarının neler olduğunu düşündüğümüzde görürüz ki, önemli sayılabilecek bu fedakârlığı yapabilmenin yolu kurbandı...

Olayın gözümüz önündeki bu yanı görülemediğinden, din deyince hâlâ dogmaların dürtüsüyle hareket ediyoruz: Bugünün yaşadığımız koşullarında kuzu kesmek gibi dahi bir ikramı olmayan insanlar olduğumuz halde, elimizdeki kıymetli şeyin ne olduğunu ve neyimizi “paylaşırsak” makbul olacağını göremeyip, taklide başvurarak, hâlâ kuzu kesmeyi ve adını da ibadet koymayı sürdürüyoruz, tanrıyla her sene oynanan bir oyun gibi... Öğrendiklerimizi konuşma balonu gibi üstümüzde taşıyıp, aşağıda şartlanmalarımızı incitmeden sürdürmeyi her yıl yeniden seçerek...